GELENEKSEL GİYİM KUŞAM
Orta Anadolu'nun giyim-kuşam özellikleri
Sivas yöresinde de belirgindir. Özellikle erkek giyimi her dönemde bu
etkiye göre biçimlenmiştir.
Kadın giyiminde ise yerel özelliklerden
kaynaklanan bir çeşitlilik görülür. Merkezlerde kimi değişmelere
karşın, kadın giyim kuşamında geleneksel özellikler
yer yer korunmaktadır.
|
|
|
Geleneksel
Kadın Giyimi : Fes yörenin
yaygın başlık türüdür. Önüne ipekli yemeni-krep
dikilir yada bağlanır. Uçları yandan sallanır. Günlük
giyimde her zaman fes kullanılmaz. "Değirmi" denen düz,
"hindi" denen renkli ve desenli tülbentler bağlanır.
"İşlik" denen iç giysileri de ak bezdendir, elde
dikilir. Üstte omuzlardan ve belden "kırmalı" üç
etek biçiminde "peşli" denen entarileri giyilir. Kollar
geniş ve "dilmeli" dir. Peşlerin ikisi öne, birisi
arkaya gelir, aradaki "sayvanlı" dır, (astarlı).
Kara yünden yada ketenden yapılmış, nakışlı,
çevresi oyalı önlükler bağlanır. Ayrıca madeni
kemerler, el örmesi yün kuşaklarda kullanılır. Bazı
yerlerde kadife atlas üzerine sim işlemeli bindallılar
giyilir. Kolların yırtmaçlısı da yırtmaçsızı
da geniş ve sarkıktır. Entarilerin tümü yakasız,
önden göğüs altına dek düğmelidir. Özel günlerde sırmalı
ve işlemeli cepken de giyilir. Kadife üstüne sırmalılara
"kadama" denir. Alta bel ve parçaları uçkurları
"tuman" (şalvar biçimli, bol dikmeli don) giyilir. Parçalar
çoraba dek uzanır. Renkli ve desenli çoraplar mevsimine göre
ince yada kalın yünden örülür. |
Dışarılık
giysi olarak çarşaf, Cumhuriyet sonrasında da uzun süre
kullanılmıştır. Günlük yaşamada tülbent, baş
örtüsü kullanılmaktadır. Buna yaşmaklamak denir. Yaşlı
kadınlar "namazlık" denen uzunca bir baş örtüsü
kullanır. Son zamanlarda, atkı-manto biçimi üst giyiminde
yaygınlaşmıştır. Kelik, yemeni, çarık
geleneksel kadın ayakkabılarıdır. Bunların
yerini giderek kara lastik ve plastik ayakkabılar almıştır.
Kentlerdeyse kundura giyilmektedir. |
|
|
Geleneksel
Erkek Giysisi : Poşu yada "hindi"
bağlanmış fes, erkek giyim-kuşamında da yaygın
başlık biçimidir. İnce ak ipekten, ketenden yakası
düz, omuzdan düğmeli "işlik" üstüne, kolsuz
yelek giyilir. Bele şal bağlanır; kalçadan büzgülü
"şayak" yada "zıvga" denen pantolonlar kalın
kumaştandır. Ak-kara, kırçal çoraplar nakışlıdır.
Tokalı çarık, kulaklı yemeni, yüksek ökçeli ve sivri
burunlu "iskarpin" yaygın ayakkabı türleridir. |
Gürün
Şalları : Hint ve İran şallarının
desen ve dokuma tekniğini, Türk kumaşlarının desen
ve dokuma tekniğini , Türk kumaşlarının desen ve
dokuma tekniğiyle birleşmiş, Avrupa'nın taklit
şallarının özelliklerini Anadolu insanının
zevk ve giyim ihtiyaçlarıyla kaynaştırarak orijinal bir
sentez meydana getirmiştir.
Dokuma Tekniği
ve Motifler : Gürün şalları el
tezgahlarında dokunmuştur. Bu tezgahlar, Jakar tarafından
ıslah edilmiş, Gürün'de de Jakar tezgahlarından
yararlanılmıştır. 2.52 m. boyunda ve 1.20 m. eninde
kesilme yerleri belli edilerek top halinde dokunmuştur.
Gürün şallarında sadelik ve
zeminde beyaz renk hakimdir. İran (Acem) şallarında ise süs
ön plandadır. Zemin dışında kırmızı-sarı
veya kırmızı-mavi renkler bol miktarda kullanılmıştır.
Yün iplikler bitki boyalarıyla boyanmıştır.
Gürün şalları konusunda en
geniş çalışmayı yapan Prof. Kenan Özbel
motiflerine göre bu şalları dört gurupta toplamıştır.
|
|
Serpme Motifli Şallar
: Ana motifi badem veya pençe adı verilen
motiftir. Bu motif halk arasında günümüzde "şal deseni"
diye tanınmıştır. Bademler aralıklı veya verev
şeklinde dizilmiştir. Bademlerin arasında küçük çiçekler ve
yapraklar, dalcıklar seyrek olarak da çintemani motifleri doldurulmuştur.
Bademlerin içi boş bırakıldığı gibi çiçekler ve
yapraklarla da bezendiği olmuştur.
Motifleri Birbirine Bağlı
Şallar : Bu tür şallara "sarmaşıklı
şal" da denir. Badem motifleri kumaşa serpme olarak yerleştirilmiş,
ancak bademler bir dalla birbirine bağlanmaya çalışılmıştır.
Kadın elbiseleri genellikle bu şallardan yapılmıştır.
Motifleri birbirine geçme
şallar : Motifleri asma dalları gibi
birbirine geçmiş kavisli dallardan oluşmuştur. Bu yüzden halk
arasında "Asma dalı desenli şal" olarak tanınmıştır.
Kadın elbisesi yapımında tercih edilmiştir.
Çubuklu, yollu şallar
: Çubukların enleri ve araları dokuyanına
göre dar veya geniş tutulmuştur. Çubukların gerek içleri,
gerekse araları serpme veya bağlı badem, çiçek, yaprak, asma
dalı, koç boynuzu, saç bağı motifleriyle doldurulmuştur.
Yaygın Gürün şalları bunlardır.
Başlık ve kuşak olarak kullanılmıştır.
Vakfımız
Üye
Haber
İletişim
SİVAS 